Günün her saatinde dinginlik, berraklık ve iç huzuru nasıl korunur?

Modern hayatın hızında, çoğumuz gün içinde hüzün, öfke, kaygı ve iç sıkıntılarının arasında savrulup duruyoruz. Oysa insanlık, binlerce yıldır bu duygularla yaşamanın yollarını araştırdı. Bazı filozoflar keyifli insanlar değildi; fakat ruh hâllerinin esiri olmamak için yöntemler geliştirdiler.

Bu yazı, bir günü şikâyetsiz, huzursuzluklara teslim olmadan yaşayabilmek için farklı filozofların önerdiği pratik stratejileri bir araya getiriyor.

Sabah: Günü Karşılama Sanatı

Seneca ile: Güne Hızla Dalma Tuzaklarına Dikkat

Stoacı filozof Seneca’ya göre bir günün başlangıcı, bir romanın ilk satırları kadar önemlidir.

Sabahları alarm çalar çalmaz kendimizi yoğun koşuşturmanın içine atmak, günün en değerli anını heba eder. Seneca, uyanır uyanmaz “boş yere koşuşturan” insanların memnuniyetsizliğe mahkûm olduğunu söyler.

Onun tavsiyesi basittir:

• Güne yüklediğimiz anlamı abartmayın,
• Ne aşırı beklentiye kapılın ne de kaygıyla donakalıp kalın,
• Sabahın taptaze masumiyetini bir çocukluk anı gibi kabul edin.

Kısacası: güne sakin, hafif ve merakla başlayın.

Sabah Yolculuğu: Kalabalıklar İçinde “Cool” Kalmak

Marcus Aurelius ile: Etrafına Bakma, Çizginde Yürü

Kalabalık bir otobüste yer kapma telaşı, sokakta önünüze çıkan yayalar, bitmek bilmeyen trafik…
Günün ilk stres patlamaları genellikle bu saatlerde yaşanır.

Marcus Aurelius’un önerisi şaşırtıcı derecede işlevseldir:

• İnsanların ne düşündüğüne veya ne yaptığına fazla odaklanmayın.
• Zihinsel enerjinizi yalnızca kendi eylemlerinize çevirin.

Ve en güzel ifadesi:
“Gevşe ama kendini bırakma.”

Bu, günün ilk saatlerinde duygusal oksijen sağlar.
Bir yandan farkındasınız, diğer yandan hafifsiniz.

Öğle Öncesi: Yükselen Öfke Anları

Peter Sloterdijk ile: Öfkenin Fırtınasını Yönetmek

Metroda biri omzunuza çarpar, trafikte biri üzerinize kırar, toplantıya geç kalırsınız…
Günlük öfke kaynakları hiç bitmez.

Sloterdijk, Öfke ve Zaman kitabında Aşil’in yıkıcı öfkesine atıf yapar; ama bizim için esas mesaj şudur:

• Öfke kısa sürüyorsa doğal ve zararsızdır.
• İçeride birikmiş hınca dönüşmesine izin vermeyin.

Bir anlık öfke, felaket değildir;
ama hınç, bütün günü zehirler.

Öğleden Önce İş Başında: Bölünmelere Karşı Direnmek

Spinoza ile: Yeterli İdealar Üretmek

İki saat çalışmışsınızdır, ama üçüncü kez bölünürsünüz.
İçinizden homurdanmalar yükselir.

Spinoza’ya göre iş —yabancılaştırıcı değilse— dünyayı anlamanın bir yoludur:

• İnsan ilişkilerini,
• Kurumları,
• Ekonomiyi,
• Toplumun işleyişini…

İşi, öğrenme ve yön bulma aracı olarak görmeyi başarırsanız “etme gücünüz” artar, yetkinlik artışı ise sevinci doğurur.

Öğle Arası: Doğada Kendini Yenilemek

Thoreau ile: Mavi Gökyüzü Terapi Gibidir

Thoreau’nun önerisi şaşırtıcı derecede basittir:

• Dışarı çıkın,
• Mümkünse bir bahçede dolaşın,
• Rastgele yürüyün.

“Gökyüzünün yeni bir görünüm kazanması” ruh hâlini değiştirir.
Ona göre doğa, insanın en güçlü yenilenme kaynağıdır.

Bir öğle arası yürüyüşü, bütün öğleden sonrayı kurtarabilir.

Öğle Sonrası: Sosyal Enerjiyi Yeniden Kazanmak

Kant ile: Yalnız Yemek Yemeyin

Kant’ın tavsiyesi şaşırtıcı derecede sosyaldir:

• Öğle yemeğini başkalarıyla paylaşın,
• Sohbet edin,
• Şakalaşın,
• Gülün.

Çünkü “yalnız yemek”, neşeyi öldürür.
Sohbet ise bir ruhsal uyarıcı gibidir:
İştahı, dikkati ve yaşam enerjisini artırır.

Sohbet bittiğinde Kant’a göre sonuç nettir:
“Kahkahalarla sona eren bir öğle yemeği sonrası, öğleden sonrası çok daha verimli olur.”

Öğleden Sonra Çöküşü: Acédie’nin Gölgesi

Évagre le Pontique ile: Uzayan Saatlere Direnmek

Öğleden sonra, insanın üzerine ağır bir sis çöker:

• Saat geçmez,
• İşler zorlaşır,
• Moral düşer.

Çöl keşişi Évagre bu duruma “acédie” der:
Tiksinti dolu bir can sıkıntısı.

Bu hâlin belirtileri:

• Yavaşlayan zaman,
• Sürekli esneme,
• Herkesten ve her şeyden nefret etme eğilimi.

Günün en kırılgan saatidir.
Çare, fark etmek ve kendini küçük hareketlerle yeniden uyandırmaktır.

Akşam: Günü Hafifletmek

Nietzsche ile: Unutmayı Bilmek

Gün boyunca yanlışlar, aksilikler, tartışmalar yaşanır.
Eve döndüğünüzde bunları taşımak ağır bir yük hâline gelir.

Nietzsche’nin önerisi nettir:

• Unutmayı bilin.
• Suçluluk, kötü vicdan ve hınç ruhu kemirir.
• Hafif bir yaratıcı coşku ile günü kapatmak gerekir.

Unutma yeteneği, mutluluğun temelidir.

Gece: Atmosferi Değiştirerek Kendini Kurtarmak

Heidegger ile: Duygulanım Tonunu Yeniden Kurmak

Heidegger’e göre ruh hâlimiz, içinde bulunduğumuz mekânla görünmez bir alışveriş içindedir.
Bu nedenle:

• Bulunduğunuz yerin titreşimini artık hissetmiyorsanız,
• Sıkılma, daralma veya yabancılaşma başlarsa…

Ortam değiştirin.

Bir kafe, bir bar, bir yürüyüş, hatta başka bir oda bile duygu tonunu tamamen değiştirebilir.

Gece Sonu: Günü Sohbetle Bitirmek

Germaine de Staël ile: Konuşmanın İyileştiren Gücü

Yatmadan önce hafif bir sohbet, ister sözlü ister yazılı, ruhu tazeler.

Staël’e göre önemli olan:

• Konunun büyüklüğü değildir,
• İnsanların birbirine hoşluk verme biçimidir.

Sohbet, gecenin içinde yayılan bir “iyi hâl parfümü” gibidir.
Sabaha daha iyi bir ruh hâli bırakır.

Filozofların Ortak Öğüdü — Gün, Küçük Ayarlamalarla Kurtulur

Bu filozofların önerileri, günün her saatine yayılan küçük stratejiler sunuyor:

• Sabah ayrılmadan önce sakinlik,
• Yolda “cool”luk,
• Öğle öncesi öfke yönetimi,
• Öğleden sonra konsantrasyon ve doğa molası,
• Akşam unutma ve hafifleme,
• Gece sohbetle sakinleşme…

Hepsinin ortak noktası şudur:
İyi bir gün, büyük kararlarla değil; küçük ayarlamalarla kurulur.

Ve belki de en önemlisi:
Huzur, gün içinde sürekli yapılan bilinçli seçimlerin toplamıdır.

Bu yazı Nisan 2024 tarihli Philosophie Magasine dergisinde yayınlanan “Un Jour Sans Plainte” yazısından ilham alınarak hazırlanmıştır.

About The Author