Mobbing, çoğu zaman yanlış anlaşılan, hafife alınan ya da “iş hayatının doğası” gibi sunulan bir olgu değildir. Mobbing; Anayasa, iş hukuku ve ilgili diğer mevzuatlar kapsamında açıkça suç olarak tanımlanmış, bireyin yaşama hakkına, çalışma hakkına ve kişilik haklarına yönelmiş sistematik bir saldırıdır. Şirketlerin mobbingi önleme yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülüğün ihlali, hem kurumsal hem bireysel sorumluluk doğurur.
Bu nedenle şunu en başta net olarak söylemek gerekir:
Mobbing bir çatışma değildir. Mobbing, organize ve zamana yayılmış bir psikolojik şiddet biçimidir.
MOBBİNG NEDİR, NE DEĞİLDİR?
Mobbing, tek seferlik bir tartışma, anlık bir gerilim ya da kişisel anlaşmazlık değildir.
Mobbing:
- Sistematiktir
- Organizedir
- Zamana yayılmıştır
- Bir kişiyi hedef alır
- Yıpratma, yalnızlaştırma ve sindirme amacı taşır
Kaynağı mantık, verimlilik ya da iş gerekleri değildir. Kaynağı, insanın yıkıcı, ilkel ve hayvani tarafıdır. Bu yüzden mobbingin “haklı gerekçesi” olmaz.
Mobbing mağdurları çoğunlukla:
- Enerjik
- Üretken
- Şahsiyetli
- Görünür
- Potansiyeli olan kişilerdir
Mobbing failleri ise çoğunlukla:
- Tek başına hareket edemeyen
- Kendi kimliğini inşa edememiş
- Korkak
- Sürü psikolojisine yaslanan
- Otoriteyle var olmaya çalışan kişilerdir
Bu nedenle mobbing, bireysel bir problem değil; zayıf karakterlerin güç ilişkileri içinde ürettiği bir şiddet biçimidir.
MOBBİNGİN EVRELERİ: BU BİR SÜREÇTİR
Mobbing rastgele gelişmez. Beş aşamalı bir süreçtir:
1. Tanımlama (Ötekileştirme) Aşaması
Bu aşamada mağdur “farklı” ilan edilir.
Sessizce dışlanır, itibarı zedelenmeye başlanır.
2. Anlaşmazlık Aşaması
Basit bir fikir ayrılığı ya da küçük bir gerilim, mobbingin bahanesi hâline gelir.
Bu noktadan sonra mesele artık konu değil, kişidir.
3. Saldırganlık Aşaması
Psikolojik taciz başlar:
- Aşağılama
- Görmezden gelme
- Alay
- İtibar zedeleme
- İş yüküyle ezme
- Fiziksel tehdit imaları
4. Yönetim Aşaması
Yönetim durumdan haberdar olur ancak:
- Görmezden gelir
- Sessiz kalır
- Ya da faille birlikte hareket eder
Bu aşama, psikolojik şiddetin en ağırlaştığı evredir.
5. İşten Ayrılma Aşaması
Sonuç üç ihtimalden biri olur:
- Mağdur dayanamaz ve kaçar
- Mağdur hata yapmaya zorlanır ve işten atılır
- Ya da işveren, kıdem ve ihbar ödeyerek mağduru uzaklaştırır
Bu aşamada mobbing amacına ulaşmıştır.
MOBBİNGLE MÜCADELE: ADIM ADIM YOL HARİTASI
Mobbingle mücadele etmek bir tercih değil, ahlaki bir zorunluluktur. Çünkü mobbing, sadece bugünü değil, insanın tüm yaşamını zehirler.
1. Karar Verin
Mücadele etmeye karar vermeden hiçbir şey olmaz.
Soğukkanlı olun. Panik, mağdurun aleyhine çalışır.
2. Kanıt Toplayın
- Yazılı belgeler
- E-postalar
- Mesajlar
- Tanıklar
- Performans raporları
Mümkün olan her şeyi belgeleyin.
3. Bildirim Yapın
Her gelişmeyi:
- Amirlerinize
- İnsan Kaynaklarına
- İSG uzmanına
- Şirket psikoloğu varsa psikoloğa
Yazılı ve sözlü olarak bildirin.
4. Psikolojik Destek Alın
Bu hem sağlığınız hem de dava süreci için kritik önemdedir.
Mahkeme açısından tıbbi delil niteliği taşır.
5. Haklı Fesih ve Dava
Noter aracılığıyla şirkete haklı fesih bildirimi gönderin.
Ardından:
- İş mahkemesine başvurun
- Mobbing davası açın
- Maddi ve manevi tazminat talep edin
Mahkeme, haklı feshinizi kabul ettiğinde bu durum mobbing için kuvvetli bir karine oluşturur.
NEDEN MÜCADELE ETMELİSİNİZ?
Çünkü mobbing:
- Yaşama hakkınıza saldırıdır
- Çalışma hakkınıza saldırıdır
- İnsan onuruna saldırıdır
Mobbinge karşı mücadele etmediğinizde:
- Öz saygınız kalıcı olarak zedelenir
- Travma hayat boyu taşınır
- Bunun bedelini siz ve yakınlarınız öder
Bu yüzden mobbingle mücadele etmek, kendinize karşı olan ahlaki görevinizdir.
GERÇEKLERLE YÜZLEŞELİM
- Dünya genelinde çalışanların yaklaşık %35’i mobbinge maruz kalmaktadır
- Mobbing yaygındır
- Mobbing tesadüf değildir
- Mobbing güçsüzlüğün ürünüdür
Ve en önemlisi:
Mobbing susarak bitmez.
SON SÖZ
Mobbing bir kader değildir.
Mobbing bir “iş hayatı gerçeği” değildir.
Mobbing bir suçtur.
Ve her suç gibi, karşısında durulmadığında büyür.
Eğer bugün sessiz kalırsanız, yarın kendinize saygınızı kaybedersiniz.
Ama bugün mücadele ederseniz, sadece kendinizi değil, başkalarını da korursunuz.
Unutmayın:
Mobbing karşısında dik durmak, zayıflık değil; karakterdir.
Mobbing konusunda danışmanlık desteği almak için:
📩 bilgi@arthaconsult.com
About The Author
